تکثیر مصنوعی ماهی قزل آلا

 

تکثیر ماهی قزل‎آلا و تولید بچه ماهی باید شرایط و امکانات لازم جهت پرورش و تأمین ماهی مولد تکثیر و رشد و نمو لارو‌ها را تا مرحله بچه ماهی انگشت قد به وزن ۳ تا ۴ گرم فراهم کرد.

 

عوامل مختلف فیزیکو شیمیایی آب مانند درجه حرارت، میزان شفافیت، املاح، اکسیژن محلول، گاز کربنیک، آمونیاک، PH و همچنین سایر عوامل از قبیل عدم‌آلودگی آب، نور، تغذیه و رعایت مسائل بهداشتی همانگونه که در پرورش ماهی نقش دارند، در تکثیر نیز مؤثرند.

 

ماهی قزل‎آلا بومی آمریکای شمالی است و در قرن هجدهم دانشمند آلمانی بنام یاکوبی، تکثیر مصنوعی ماهی قزل‎آلا را انجام داد.تکثیر و پرورش ماهی قزل‎آلای رنگین کمان در سال ۱۳۳۹ در ماهی سرای کرج که توسط دکتر معتمد با کمک کار‌شناسان خارجی مبادرت به احداث اولین مرکز تکثیر و پرورش ماهی قزل‎آلا روی رودخانه کرج کرد.

ماهی قزل‎آلای رنگین کمان باید حداقل ۶ ماه قبل از تخم‌ریزی در آبی که دارای دمای حدود ۱۲ درجه سانتیگراد است زیست کند چراکه برای تولید تخم، مناسب است.

تاریخچه

 

با وجود سابقه طولانی پرورش ماهی در استخر, سابقه تكثیر مصنوعی ماهیـان كوتاه است. اولین گام در لقاح مصنوعی به وسیله دانشمند آلمانی لدویك یا وبی (1711-1784)برداشته شد.

او از ماهی ماده ونر قزل آلای آماده بصورت جداگانه تخم واسپرم به دست آورد وآن ها را با هم مخلوط كرد كه این اولین لقاح مصنوعی تخم ماهی بود. در مورد ماهیـان پرورشی گرمابـی در سال 1930 مولـدین آماده از محل های تخم ریزی طبیعی صید ولقاح مصنوعی داده شدند.

 

ولی القاء تخم ریزی به مولدین با روش تزریق , در سال 1934 به وسیله زیست شناسان برزیلی آغاز شد و بعد در آسیـا واروپـا وآمریكای شمالی توسعه یافت. در سال 1958 مولـدین كپور نقره ای وسرگنده پرورش یافته در استخرهای خاكی با تزریق عصاره غده هیپوفیز ماهی كپـور معولی به صورت مصنوعی تكثیـر شدند ودر حال حاضر مولـدین ماهیـان مختلف با استفاده از هورمـون های مصنـوعی وغده هیپوفیز ماهیان در سطح وسیع مورد تكثیر مصنوعی قرار می گیرند.

 

با توجه به قدمت پرورش ماهی در دنیا , این فعالیت در ایران با تكثیر تاسما هیان در سال 1301 وپرورش ماهی قزل آلای رنگین كمان از سال 1338 آغاز شده است. رشد اقتصادی و صنعتی وهمچنین لزوم تغذیه جمعیت رو به افزایش وكیفیت برتر پروتئین آبزیان در مقایسه با سایر گوشت ها , موجب افزایش توجه به آبـزیان وصید در دریاها ومنابع آبی شد ودر نتیجه كاهش ذخایر آب ها را به دنبال داشت.

 

بنابراین برای دستیابی به برابری تولید باتقاضا وبهره برداری مناسب از ذخایر چاره ای جز روی آوردن به پرورش آبـزیان در محیط های قابل كنترل وهمچنین تكثیر انواع ماهیان به منظور رهاسازی وبازسازی ذخایر نبود.

بدین منظور سازمان شیلات ایران اقدام به احداث اولین ایستگاه بررسی تكثیر و پرورش كپور ماهیان پل آستانه در سال 1347-1348 كرد. پس از آن نیز مجتمع تكثیر و پرورش تاسماهیان سد سنگررشت در سال 1350 به بهره برداری رسید. با توجه به استعداد مناطق مختلف هزاران مزرعه پرورش ماهی در سطح كشور فعال است.

 

مراحل تکثیر مصنوعی

 

1) ابتدا برای انجام عملیات تکثیر میبایست مولدین نر و ماده قزل آلا48 ساعت قبل از تکثیر قطع غذا شوند.

 

۲) در مرحله دوم مولدین میبایست به آرامی و با دقت فراوان به سالن تکثیر منتقل شوند.

 

۳) ابتدا در یک وان آب ریخته سپس مقداری داروی بیهوش کننده ازجمله MS222 یا پودر گل میخک با میزان دز مشخص در وان میریزیمسپس چند عدد ماهی مولد ماده را در داخل وان قرارمیدهیم تا بیهوش شوند.

 

۴) سپس مولدهای ماده را یکی یکی از وان در آورده و بدن آنها رابه آرامی با حوله خشک میکنیم.

 

۵) بعد یک تشت خشک در زیر بدن مولد قرار میدهیم سپس سر ماهی را بالا گرفته و با دست چپ ساقه ی دمی ماهی را میگیریم آنگاه با دست راست به آرامی و با دقت از زیر باله ی سینه ای به سمت مخرج فشار می آوریم و میکشیم  . طی چند بار این کار را انجام میدهیم تا تخم از بدن مولد خارج شود..

 

۶) سپس برای انجام عملیات اسپرم کشی باید چند عدد مولد نر را در داخل وان قرار دهیم تا بیهوش شوند.

 

۷) سپس همانند عمل تخم کشی عمل اسپرم کشی را از مولدین نر انجام میدهیم.

 

۸) برای انجام عملیات لقاح به نسبت ۲ مولد ماده از یک مولد نر استفاده میکنیم.

 

۹) تخمها در تشت به هیچ وجه نباید در معرض آب قرار گیرند.

 

۱۰) در مرحله بعد اسپرم ماهیان نر را بر روی تخمهای واقع در تشت میریزیم.

 

۱۱) سپس با استفاده از پر بوقلمون یا دست یا یک قاشق پلاستیکی با دقت و آرامی تخمکها و اسپرمها را تا چند دقیقه هم میزنیم.

 

۱۲) بعد از چند دقیقه که اطمینان پیدا کردیم عمل لقاح انجام شده مقداری آب به ظرف حاوی تخمها اضافه میکنیم و آنها را شستشو میدهیم که با چند بار شستشو و تخلیه آب مواد زاید و لخته های خون از طرف خارج میشوند.

 

۱۳) در مرحله بعد از شستشو ۲ یا ۳ برابر حجم تخمها در ظرف آب میریزیم تا تخمها آب جذب کنند و چسبندگی خود را از دست بدهند.

 

۱۴) پس از گذشت ۲ ساعت تخمها سفت خواهند شد از این زمان تا حدود ۴۸ ساعت بعد که آغاز مراحل تکامل جنینی است تخمها نسبت به شکها و تکانهای محیطی مقاوم میشوند که در این مرحله میبایست تخمها را به سالن انکوباسیون منتقل کنیم و آنها را در داخل تراف ها قرار دهیم.

 

۱۵) جریان آب بایستی به طور آرام و به میزان مورد نیاز به صورت همیشگی در داخل تراف ها جریان داشته باشد.

 

۱۶) سپس سر تخمهای واقع در تراف را با مقوا میپوشانیم تا از رسیدن نور به تخمها جلو گیری شود.

 

۱۷) پس از قرار گرفتن تخمها در داخل انکوباتور بایستی برای از بین بردن قارچها  تخمها را به صورت یک روز در میان با محلول مالاشیت گرین با غلظت ۱۲ گرم در لیتر آب برای مدتی کوتاه شستشو داده شوند

منابع:ایسنا ،مطالب مفید ، پارس رابین

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *