عقیم سازی ماهی قزل آلا

دلایل عقیم سازی

 

افزایش میزان رشد

یكی از راه های افزایش میزان رشد و بهبود كیفیت گوشت ماهی، عقیم سازی آن است. هم زمان با افزایش سن ماهی دستگاه تناسلی آن (بیضه و تخمدان) نیز شروع به رشد می كنند و بعد از گذشت مدتی بخش فراوانی از انرزی غذای مصرفی ماهی، صرف تولید مثل می شود و لذا میزان رشد بدن كاهش می یابد و ضریب تبدیل غذا  بالا می رود؛ یعنی به ازای مصرف مقدار مشخص غذا، افزایش رشد چندانی در مقایسه با قبل از پدیده بلوغ مشاهده نمی شود.

افزایش کیفیت گوشت

علاوه بر این هم زمان با پدیده بلوغ در ماهی، كیفیت گوشت آن كاهش می یابد؛ چرا كه میزان پروتئین و چربی در گوشت كاهش یافته و جای آن را آب پر می كند. این چربی و پروتئین صرف تولید تخمك و اسپرم می شود و به همین خاطر گوشت ماهی حالت تردی و كیفیت خود را از دست می دهد.

کاهش به بیماری

همچنین با شروع بلوغ جنسی مقاومت ماهیان در برابر انواع بیماری های باكتریایی و عفونی كاهش می یابد و به خاطر تغییراتی كه در بافت پوست و پوشش دستگاه گوارش ماهی پدید می آید، آمادگی ابتلا به بیماری در ماهی افزایش می یابد.

عدم تغییر شکل ماهی

به علاوه به هنگام بلوغ تغییرات شكلی در ماهی پدید می آیدكه از بازارپسندی آن می كاهد. به عنوان مثال در قزل آلای رنگین كمان و سایر آزاد ماهیان رنگ بدن تیره می شود و فك ماهی نر انحناء می یابد.

علایم شدیدتر در ماهی نر

لازم به ذكر است كه این تغییرات ناشی از بلوغ، در جنس نر شدیدتر است. بر اساس همین دلایل، امروزه در آبزی پروری صنعتی سعی بر این است كه به نوعی جلوی پدیده بلوغ جنسی ماهی گرفته شود یا حتی الامكان به تأخیر انداخته شود كه مهمترین روش این كار عقیم كردن ماهی است.هدف دیگر حذف جنس نر از جمعیت ماهیان پرواری است؛ چرا كه جمعیت های تمام ماده مزایای فراوانی چه از لحاظ میزان رشد و نیز كیفیت دارا می باشند.

روشهای عقیم سازی

 

ماهی تریپلوئید

مهمترین روش برای تولید ماهی عقیم، القاء تریپلوئیدی بر روی آن است. یعنی تولید ماهیانی كه به جای 2n كروموزم، دارای 3n كروموزوم می باشند.

ماهی تریپلوئید از لحاظ تولید مثلی عقیم است و به نظر می رسد كه باید انرژی را كه در حالت عادی صرف تولید مثل می نماید، صرف رشد سلول های بدن كند. اما تحقیقات دانشمندان ثابت كرده است كه در بسیاری از انواع آزاد ماهیان از جمله قزل آلای رنگین كمان، تنها جنس ماده تریپلوئید كاملا عقیم است ولی جنس نر هرچند قادر به تولید مثل نیست، انرژی زیادی را صرف تولید بیضه و اسپرم می نماید؛

 

اگرچه این اسپرم از لحاظ كروموزومی معیوب است ولی انرژی فراوانی صرف تولید آن می شود. نتیجه این كه تنها آزادماهیان تریپلوئید ماده برای آبزی پروری مناسب می باشند وجنس نر برای این منظور مطلوب نیست و باید به نوعی از جمعیت حذف شود. بنابر این برنامه اصلی برای پرورش صنعتی آزاد ماهیانی مثل قزل آلای رنگین كمان باید در جهت تولید جمعیت تمام ماده سمت و سو یابد.

 

حال در این جا به مهمترین روش های تولید جمعیت تمام ماده و تولید جمعیت تریپلوئید اشاره می شود كه با تلفیق این دو تكنیك جمعیت تریپلوئید تمام ماده تولید می شود.

تولید جمعیت تمام ماده

برای تولید جمعیت تمام ماده روش های متعددی وجود دارد كه یكی از آن ها استفاده از هورمونوتراپی مستقیم است كه به دلیل مضرات هورمون برای مصرف كننده ماهی(انسان) در پی دارد، روش معمولی نیست و در بسیاری از كشورها ممنوع می باشد.

روش ساده تر وكاربردی تر كه در مقیاس صنعتی در دنیا مطرح می باشد، استفاده از ماهیان ماده نرسازی شده یا نرهای تغییر جنسیت یافته است كه اصطلاحا به آن ها Neomale می گویند. بوسیله آمیزش اسپرم این ماهیان با تخمك ماهیان ماده معمولی، می توان به جمعیت تمام ماده دست یافت.

برای تولید مولدین نر Neomale از تیمارهای هورمونی مانند 17- آلفا متیل تستوسترون، بر روی بچه ماهی استفاده می شود. در واقع این روش، هورمونوتراپی غیر مستقیم است و بنابر این هیچگونه اثر سوئی بر روی مصرف كننده ندارد.

 

این روش یكی از معمولترین روش های موجود در جهان است و امروزه از این طریق میلیون ها بچه ماهی تمام ماده در سراسر دنیا تولید و وارد چرخه پرورش و مصرف می شود. میزان دوزاژ مصرفی هورمون بسته به شرایط محیطی و نژاد ماهی متفاوت است و باید با آزمایشات اولیه مقدار آن تعیین شود؛ چرا كه در غیر این صورت ممكن است نتایج عكس دهد و یا بازده تولید مولد Neomale بسیار كاهش یابد.

تشخیص جنسیت

 

فك پایین قزل آلای نر معمولا حالتی قلاب مانند دارد. ماده ها در كنار شكم یك كیسه ی تخم دارند که بعد از خالی كردن شکم قابل دیدن است. بعلاوه شكل سر و بینی در قزل آلای نر و ماده متفاوت است. به طور كلی سر نرها تا حدی نوك تیز است، در حالی كه سر ماده ها شكل گردتری دارد. به هر حال تعیین جنسیت قزل آلاها ی دریاچه و آنهایی كه به تازگی به رودخانه آمده اند دشوار تر است. چون در این زیستگاه ها، رنگ و درخشندگی آنها حالتی کرم مانند دارد. بنابراین باید به قسمت بینی دقیق تر نگاه كنید.

منابع:کاسپین زنجان ، زیست شناسی

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *