نحوه مدیریت مزرعه پرورش قزل الا

انواع سیستم های پرورش ماهی قزل آلا عبارتند از:

استخر‌های دو منظوره کشاورزی

 

استخرهای دو منظوره، استخرهایی هستند که جهت آبیاری از آب چاه و یا چشمه برای آبیاری زمین زراعی استفاده می‌کنند و در یک دوره 6 تا 8 ماهه، پرورش ماهی در آن صورت می‌گیرد آب خارج شده از چاه‌ها قبل از اینکه وارد مزراع کشاورزی شود وارد این استخرها شده و با اصلاح، نصب توری و دریچه در محل ورودی و خروجی در آنها ماهی قزل‌آلا پرورش داده می‌شود

الف) استخرهای ذخیره آب کشاورزی

این استخرها که معمولاً مستطیلی شکل هستند در نقاط مشرف به زمین‌های زراعی احداث می‌شوند و در طول شبانه روز بایستی حداقل 50 درصد آب آنها تعویض شو

ب) استخرهای دو منظوره احداثی آبراهه‌ای

این استخرها بر اساس نقشه‌های تیپ شیلات به‌صورت سه استخر با کانال سیمانی موازی طراحی می‌شود. پس از عبور آب از استخر اول بر اثر اختلاف ارتفاع  وارد استخر دوم و سوم می‌شود. برای اکسیژن دهی به آب از برجک هواده استفاده می‌شد

استخرهای خاکی

 

مساحت این استخرها می‌تواند از 1000تا5000 متر مربع باشد دمای مناسب آب جهت پرورش قزل آلا 8 الی 18 درجه سانتیگراد است که این آب می‌تواند از چاه، قنات، چشمه یا رودخانه تامین شود. استخر بایستی بدون پوشش گیاهی باشد. حداقل تعویض آب در شبانه روز در استخر خاکی باید بین 5 الی 10 درصد حجم آب استخر باشد.

مجتمع‌های سردآبی

 

این سیستم متشکل از مزارع منفردی است که از منبع آبی، شبکه انتقال آب اصلی و در اصطلاح تاسیسات زیربنایی مشترک استفاده می‌کنند که در حال حاضر تامین هزینه‌های سرمایه‌گذاری آن به عهده دولت است. این سیستم با استفاده از منابع آبی (چشمه یا رودخانه) بالاتر از 500 لیتر در ثانیه احداث می‌شوند.

مزارع منفرد

 

در این نوع مزارع استخرها بتونی بوده و به دلیل حساسیت ماهی قزل‌آلا و نیاز به دمای پایین واکسیژن بالا لازم است آب دائماً در آنها در جریان باشد و پس از تامین آب از منبع اصلی که معمولاً چشمه و رودخانه است و گذر از مزرعه پرورشی بدون آنکه در حجم آن تغییری حاصل شود از سوی دیگر خارج گردد تا هم اکسیژن مورد نیاز ماهیان فراهم شود وهم با ماندگاری آب دمای آن افزایش نیابد. معمولاً مزارع در چند ردیف پله مانند ساخته شده و آب خروجی استخرهای ردیف اول به استخرهای ردیف دوم و پس از عبور از آن به استخرهای ردیف سوم می‌ریزد.

مدیریت مزارع

 

مدیریت مزرعه مدار بسته

بهره برداری صحیح و اصولی از سرمایه گذاری های مختلف در عرصه های شیلاتی به ویژه تکثیر و پرورشی آبزیان مستلزم بکارگیری نیروی انسانی ماهر و کارآمد که دارای اطلاعات و دانش لازم برای استفاده از فناوری روز دنیا در این حرفه باشد. یک مدیر در سیستم مدار بسته مأموزیت دارد که با کنترل قسمت های در حال کار سیستم و بازدید از سیستم های هشدار دهنده نه تنها از کار صحیح قسمت ها مطمئن شود بلکه فاکتورهای فیزیکی و شیمیایی آب سیستم را در دامنه تعریف شده کنترل کند تا در محاسبات برنامه ریزی شده خللی ایجاد نشود

کارهای روزانه مدیر کارگاه

بازدید و بررسی رفتار ماهیان داخل حوضچه ها و کیفیت آب و مقدار ورود و خروج آن در طول روز.

کنترل کارکرد دستگاه های غذاده و نحوه توزیع و پخش آن و کیفیت غذا، غذاگیری و اشتهای ماهیان.

تمیز کردن داخل لوله های خروجی حوضچه ها و اطمینان از عدم خروج ماهی به خصوص بچه ماهی ها که در وزن های کوچک هستند.

تمیز کردن لوله های اکسیژن رسان داخل حوضچه ها و تمیز کردن سنسورها جهت انتقال صحیح وضعیت به سیستم هشدار دهنده.

نمونه برداری از آب سیستم برای آزمایشات روزمره مثل اندازه گیری کدورت، آمونیوم، نیترات و نیتریت و PH و آلکانیتی.

اطمینان از تزریق اکسیژن و دمای آب هرکدام از حوضچه های ماهیدار شده.

بررسی کیفیت و کدورت آب هر حوضچه چنانچه کدورت بیش از حد انتظار باشد ممکن است نحوه غذادهی و سیفون خروجی استخر بررسی می شود.

بازدید از صافی های زیستی چکه ای و مستغرق.

بازدید از آب در گردش و صافی توری دوار و اطمینان از کانالهای شستشوی صافی توری دوار و کار یکنواخت افشانهای آب.

بررسی سطح آب داخل هر یک از حوضچه ها و در نهایت سطح آب داخل سیستم.

ثبت آب مصرفی داخل سیستم از طریق کنتور حجمی نصب شده ورودی.

بازدید از تابلوی نشان دهنده مقدار اکسیژن درون سیستم و PH داخل آن.

کنترل مقدار عبور آب برای اطمینان از تأمین اکسیژن مورد نیاز برای صافی های زیستی مستغرق و چکه­ای.

حصول اطمینان از غیرعادی نبودن صدای موتور پمپ ها.

مدیریت در استخر خاكي (سيستم دانماركي)

مزرعه پرورش ماهي قزل الا به روش دانماركي شامل تعدادي استخر خاكي است كه با خاكبرداري يا حفر زمين در يك منطقه و رفتن به عمق چند متري زمين  ساخته مي شوند.

در صورت امكان ورود اب هاي مورد ياز استخر هاي پرورشي بايد به صورت ثقلي(به كمك نيروي جاذبه زمين)باشد زيرا در اين روش هزينه ابگيري استخر ها كمتر و ميزان ارامش  اسايش خاطر در بالاترين حد است.

 

به استفاده از تلمبه نيز مي توان اب مورد نياز مزرعه را از رودخانه يا درياچه تامين نمود اما در اغلب موارد اين روش بايد به عنوان يك منبع فرعي و غير اصلي براي تامين اب مصرفي و مورد نياز استخر هاي پرورش قزل الا در نظر گرفته شود زيرا سيستم پمپاژ قادر به تامين كامل اب مصرفي مزرعه نيست و هزينه ي نصب ان نيز حتي اگر از موتور هاي ديزلي يا الكتريكي استفاده شود بالا خواهد بود.

 

علاوه بر اين يك منبع اماده و هميشگي تامين نيروي برق نيز مورد نياز است مثلا يك پمپ الكتريكي بايد يك موتور ديزلي اماده به شكل موتور ثابت يا متحرك داشته باشد.

 

جز در صورت دسترسي به انرژي ارزان برق شهر جاي ترديد وجود دارد كه يك مزرعه پرورش ماهي قزل الا كه اب را از عمق بيش از 2-3 متر توسط سيستم پمپاژ تامين مي كند از نظر اقتصادي مقرون به صرفه باشد .

 

خوشبختانه فقط تعداد بسيار اندكي از مزارع پرورش ماهي در محلي واقع مي شوند كه مجبورند براي تامين اب مورد نياز جهت پرورش از چاه ارتزين استفاده كنند.

 

مزاياي اين شيوه راحتي در ساخت و نداشتن هزينه اوليه ساخت مي باشد و اما معايب اين شيوه در پرورش ماهي اين است كه 1-نميتوان آلودگي را كنترل كرد 2-نميتوان استخرها را تميز كرد 3-اكسيژن دهي آب به آب سخت است 4-در فصول باراني و سيلابي خطر آفرين است 5-ماهي قزل آلا را نميتوان بصورت انبوه پرورش داد.

 

منابع:مطالب مفید ، پرورش ماهی،مدیریت شیلات

روشهای پرورش ماهی قزل آلا

مدل حوضچه های پرورش ماهی دوار

 

اين استخرها يا از جنس پلاستيك يا فلز گالوانيزه يا بتن هستند. قطر اين استخرها از 3 تا 10 متر و عمق 1 تا 3 متر است. در اين استخرها می‌توان ماهی پنج تا 700 گرم را پرورش داد . مديريت توليد در اين استخرها بسيار اصولی است و به‌علت استفاده از لوله‌های ورودی و خروجی آب به‌صورت مجزا می‌توان سطح و تراكم استخرها را تنظيم کرد. معمولا در اين شيوه از آب برگشتی استفاده می‌كنند و در اين شيوه تجهيزات و ادوات فيلتراسيون و هوادهی و پمپ اينگ بسيار دقيق طراحی می‌شود.

کانال‌های دراز بتونی پرورش ماهی ( آبراهه‌ها )

 

برای اولین بار این کانال‌ها در آمریکای جنوبی مورد استفاده قرار گرفتند و برای پرورش قزل الا به منظور افزایش و بازسازی ذخایر رودخانه‌ها و دریاها و برای صید با قلاب طراحی شده‌اند.

 

این کانال‌های دراز شامل کانال‌های آجری یا بتونی هستند که در عمق زمین یا بالاتر از سطح آن بر روی یک سطح محکم ساخته می‌شوند. این کانال‌ها از نظر طولی می‌توانند به صورت متوالی (ممتد) و حداکثر تا طول 100 متر باشند که با دیواره‌های عرضی یا پرده به چندین بخش تقسیم می‌شوند اما دارای یک منبع تامین آب مشترک هستند که اب از همه انها از یک انتهای کانال به انتهای کانال دیگر جریان می یابد. این آبراهه‌ها نسبتا باریکند؛ عرض آنها معمولا بین دو تا چهار متر و عمق آنها بهندرت به بیش از یک متر می‌رسد.

 

اين شيوه، يكی از مرسوم‌ترين شيوه‌های پرورش ماهی قزل‌آلا است و در مكان‌هايی به کار می‌رود كه منابع تامين آب از رودخانه‌ها و چشمه‌های پر آب باشد. مزايای اين روش اين است كه نيازی به اكسيژن‌دهی به آب وجود ندارد و همچنین نيازی به تميز كردن مداوم استخرها نیز نیست.

پرورش ماهی قزل آلا در استخر خاكی (سیستم دانمارکی)

 

به گزارش اقتصادنیوز، مزرعه پرورش ماهی قزل‌آلا به روش دانمارکی شامل تعدادی استخر خاکی است که با خاک‌برداری یا حفر زمین در یک منطقه و رفتن به عمق چند متری زمین ساخته می‌شوند.

 

در صورت امکان ورود آب‌های موردی از استخرهای پرورشی باید به صورت ثقلی(به کمک نیروی جاذبه زمین)باشد، زیرا در این روش هزینه آبگیری استخرها کمتر است.

با استفاده از تلمبه می‌توان آ‌ب مورد نیاز مزرعه را از رودخانه یا دریاچه تامین کرد اما در اغلب موارد این روش باید به عنوان یک منبع فرعی و غیر اصلی برای تامین آب مصرفی و مورد نیاز استخرهای پرورش قزل‌آلا در نظر گرفته شود زیرا سیستم پمپاژ قادر به تامین کامل آب مصرفی مزرعه نیست.

 

مزاياي اين شيوه راحتی در ساخت و نداشتن هزينه اوليه ساخت است ولی معايب اين شيوه در اين است كه نمی‌توان آلودگی آن را كنترل كرد و همچنین نمی‌توان این استخرها را تميز كرد. علاوه بر این، اكسيژن‌دهی آب به آب سخت است و در فصول بارانی و سيلابی خطرآفرين است. همچنین ماهی‌ قزل‌آلا را نمی‌توان به‌صورت انبوه پرورش داد.

پرورش ماهی در قفس

 

یکی دیگر از شیوه‌های پرورش ماهی، پرورش آن در قفس‌های پرورش ماهی است. این قفس‌ها یک ظرف توری دار هستند که از یک یقه شناور در اب آویزانند. پهنه یقه شناور نیز در حدی است که از آن می‌توان به عنوان یک گذرگاه استفاده کرد. به کار گرفتن این قفس‌ها در دریا و اخیرا در دریاچه‌های آب شیرین ارزان‌ترین شیوه پروروش ماهی قزل‌آلا هستد.

 

برای پرورش ماهی قزل آلا در این شیوه، قفسی در اندازه شش متر در شش متر و به عمق چهار متر در نظر گرفته می‌شود. در این قفس‌ها، بزرگ‌ترین ماهی‌ها را می‌توان با بالاترین تراکم ذخیره سازی کرد. همچنین محل کارگذاری قفس‌های پرورش ماهی در آب شیرین باید به حد کافی عمیق بوده یا حرکت یا جابه جایی آب در محل طوری باشد که مانع از تجمع مواد دفعی در زیر قفس‌ها شود تا منجر به تلافات ناشی از آلودگی خودبه خودی آب در ماهی‌های پرورشی نشود.

سواحل محصور

 

این سواحل نیز یکی از شیوه‌های پرورش ماهی هستند. این سواحل با استفاده از تور در یک ساحل شیب‌دار ایجاد شده و در آن از دیواره‌های توری دولایه استفاده می‌کنند که به ستون‌های فرورفته در ساحل به فواصل سه متری نصب می‌شوند. به این ترتیب یک نیم دایره در طول ساحل و در زیر پایین‌ترین خط جذر و مد ایجاد می‌شود. در هر یک از سواحل محصور در هر متر مکعب آب می‌توان هشت الی ده کیلوگرم ماهی قزل‌آلای رنگین کمان با وزن متوسط 1-3 کیلوگرم نگهداری کرد.

منابع آبی پرورش ماهی

 

تا کنون منابع آبی مختلفی برای پرورش قزل آلا معرفی شده است که از آن جمله می توان از رودخانه،نهر،چشمه،قنات و چاه نام برد.

مناسب ترین منبع آبی برای پرورش قزل آلا،چشمه های سقوطی است چرا که تمیز و شفاف و پر اکسیژن است و آلودگی ندارد . و اما آب چاه اکسیژن پائینی دارد و قبل از مصرف باید هوادهی شود . آب رودخانه ها و نهرها در بعضی موارد حاوی آلودگی است که باید در مصرف آن احتیاط کرد.

چشمه ها

در برسی آب ابتدا باید منابع آب را شناخت . مهمترین منابع آبی که در کارگاه ها مورد استفاده قرار میگیرند چشمه ها هستند که چشمه ها دارای ویژگی های خاصی هستند . به عنوان مثال تغییرات درجه حرارت آن ها در طول سال در مظهر چشمه (c0 2-1±) هستند و تغییرات دبی کمی دارند ، دارای کدورت ، منابع آلودگی و یخبندان نیز نمی شوند

انواع چشمه ها

الف – چشمه های سقوطی ب- چشمه های حوضچه ای  ج-چشمه های بینابینی د- چشمه های گسترده

نهر و رود خانه ها

از نظر مشخصات هیدرولوژیکی دارای ویژگی های خاصی است : تغییرات دبی در آن ها زیاد است که این عامل مشکلی در کارگاه تکثیر محسوب می شود . از نظر اقتصادی حداقل دبی مطرح است . ویژگی دیگر تغییرات درجه حرارت است .مشکلات دیگر این است که همواره کارگاه متاثر از این است که رود خانه در چه وضعیتی قرار دارد . مثلا آلودگی رودخانه ها باعث از بین رفتن ماهی ها در کارگاه می شود.

سد ها ودریاچه ها

از نظر استفاده و از نظر ویژگی مانند آب های جاری (نهر ها ورودخانه ) است با این تفاوت که در سد ها و دریاچه ها نوسانات به ویژه در تابستان ها به علت فعالیت های فتو سنتزی گیاهان بیشتر است .مثلا اگر ورودی رودخانه ای که وارد سد می شود دارای سنگ های تیز و زمخت باشد آن رودخانه برای تکثیر طبیعی ماهی مناسب نیست .

آب های زیر زمینی

این آب ها از نظر مشخصات شبیه چشمه ها هستند و دارای اکسیژن کمی . مواد معلق و کدورت در آب وجود ندارد عیب کلی این قسمت ، پمپاژ آب است که کاری بس مشکل و گران است . در این آب ها ، پمپاژ کردن آب بسیار پر هزینه و کاری ریسکی است ، ریسک کردن از نظر منابع آب برای قزل آلا بسیار خطرناک است . آب های زیر زمینی از لحاظ یک نواختی درجه حرارت اهمیت دارد

منابع:دنیای اقتصاد، شیلات میانه

 

ویژگی استخرهای پرورش قزل آلا

کسانی که قصد پرورش ماهی قزل‌آلا را دارند می‌توانند اینکار را با داشتن حداقل 100 متر زمین انجام دهند. البته این موضوع مستلزم این است که دانش نگه‌داری و پرورش این ماهی را نیز داشته باشند.

ماهی قزل‌آلا، از نوع ماهی‌های سردآبی است و در زیرگروه ماهی‌های آزاد جای می‌گیرد. این ماهی بدنی فشره و دمی بزرگ‌تر از ماهی آزاد دارد.

رونق پرورش قزل الا در ایران

 

نیاز به مواد پروتئینی سالم و کمبود منابع آبی در ایران باعث شده است بهره‌برداری دو یا چند منظوره از منابع آب همواره مورد توجه قرار گیرد. یکی از این بهره‌برداری‌های چند منظوره نیز پرورش ماهی است و ماهیان پرورشی از لحاظ دامنه تحمل دمایی به دو گروه سردابی و گرمابی تقسیم می‌شوند.

 

ماهیان سردابی در 18-12 درجه سانتیگراد رشد می‌کنند و دمای بالای 24 درجه موجب تلفات این ماهی می‌شود. همچنین PH مناسب جهت پرورش قزل آلا 8/4-6/8 است و PHخارج از این محدوده باعث تلفات این ماهی می‌شود. میزان اکسیژن محلول در آب برای پرورش این ماهی نیز، به فاکتورهای متعددی از جمله ارتفاع، دما، شوری و… بستگی دارد ولی در هر حال اکسیژن خروجی نباید کمتر از پنج میلی‌گرم در لیتر باشد. جهت افـــــزایش اکسیژن محلول راه‌های متعدد وجود دارد از جمله استفاده از هواده‌ها که امروزه انواع مختلف داشته و عملکردهای متعدد دارند.

نکاتی در ساخت استخرهاي پرورشي

 

– شيب زمين به گونه اي باشد كه آب به حالت ثقلي از استخر خارج گردد ونياز به صرف هزينه نباشد.

– ورودي و خروجي استخر به طور صحيح ساخته شود. خروجي بايد به صورت سه شياره ساخته شود تا بتوان اولا سطح آب را در استخر بسته به شرايط تنظيم نمود و ثانيا آب كف استخر خارج گردد.

-آب قبل از وارد شدن به استخر به بالاي برجك هواده منتقل شود تا گازهاي مضر از آب جدا شوند.

– شيب 2درصد براي استخرها ( ورودي به خروجي)در نظر گرفته شود تا فضولات كف همراه با جريان آب از استخر خارج شوند.

 

بچه ماهي قزل آلا را مي توان در تمام طول سال در مزارع رهاسازي نمود. وزن رهاسازي بهتر است حدود 10 گرم باشد تا هم دوره پرورش خيلي طولاني نشود و هم تلفات كمتر شود.(تلفات در وزن زير 10 گرم بيشتر است) تعداد ماهي رهاسازي شده بستگي به مقدار دبي آب و وزن هدف دارد. به طور كلي به ازاي 7 ليتر در ثانيه  مي توان يك تن ماهي برداشت نمود حال اگر وزن هدف 400 گرم باشد براي توليد يك تن ماهي به 2500 قطعه بچه ماهي نياز  مي باشد. 15-10درصد هم بايد به عنوان تلفات در نظر گرفت.

 

ظرفيت و تناژ پرورش بستگي به آب ورودي دارد و بر اين اساس تعداد استخرها نيز متفاوت است ولي در هر حال چنانچه شيب زمين اجازه بدهد براي اينكه بتوان از آب حداكثر را نمود استخرها در در دو يا سه رديف ويا حتي بيشتر احداث مي نمايند.بطوريكه استخرهاي بچه ماهي در رديف اول، پيش پرواري در رديف دوم و در رديف سوم ماهيان پرواري و آماده صيد قرار مي گيرند. براي بهترين بازده ارتفاع ريزش آب از يك رديف به رديف بعدي  حدود 70 سانتيمتر مي باشد.ديواره هاي بين استخرها بايد به  شكلي باشد كه بتوان براي غذادهي وصيد بر روي آنها حركت كرد.

انواع استخرها

استخرهای دراز (آبراهه ای) raceway

این استخرها چرخشی نبوده و جریان آب در آنها به طور خطی انجام می گیرد. این استخرها از گذشته به طور سنتی برای پرورش ماهی قزل آلا استفاده شده است. در حال حاضر بیشتر قزل آلای کشور در این تیپ استخرها تولید می گردد. در سیستم های آبزی پروری پرورش متداول که محدودیت آب وجود ندارد این تیپ استخرها توصیه می گردد.

استخرهای گرد

این استخرها توسط آبزی پروران متعددی مورد استفاده قرار گرفته است در این استخرها جریان آب چرخشی و در حول محور مرکزی استخر می باشد. این مدل استخرها برای پرورش گونه های متنوع تری از ماهیان مناسب تر هستند.

هزینه لازم برای ساخت استخر

 

۱- احداث استخرهای مزارع پرورش ماهیان سردابی مانند قزل آلا با در نظر گرفتن کلیه تمهیدات مزرعه و سرشکن شدن آن بر روی هر متر مربع با مصالح رایج در کشور شامل سیمان ، ماسه ، شن ، سنگ ، بلوک سیمانی و آهن آلات و…. به طور متوسط ۱۴۰۰ هزار ریال

 

۲- احداث استخرهای ترویجی دو منظوره پرورش ماهی با در نظر گرفتن تمهیدات جانبی شامل تجهیزات استخرها برای هر متر مربع ۱۰۰۰ هزار ریال

۳- احداث استخرهای از نوع D-END با در نظر گرفتن کلیه تمهیدات و تجهیزات لازم به ازای هر متر مربع ۱۴۰۰ هزار ریال

* تغییرات قیمت در احداث استخرها بستگی به شرایط جغرافیایی و عوامل دسترسی دارد که ۱۵%

شما برای راه اندازی استخر پرورش ماهی احتیاج به موافقت اصولی،پروانه تاسیس و بهره برداری دارید. بدین منظور می بایست به اداره جهادکشاورزی شهرستان (بخش شیلات) خود مراجعه نمایید.

۱٫ موافقت اصولی

چنانچه امکانات معرفی شده از جانب متقاضی دارای ضوابط و شرایط پرورش ماهی باشد پس از تصویب کمیسیون صدور پروانه موافقت اصولی صادر میشود که رونوشت آن به ادارات محیط زیست ، امور آب و امور اراضی استان ارسال می شود.

۲٫ پروانه تاسیس

چنانچه جواب تمام استعلامات مثبت باشد پس از صلاح دید کمیسیون صدور پروانه پروانه تاسیس صادر میشود که بر اساس آن شخص اجازه ساخت و ساز پیدا کرده و جهت دریافت تسهیلات به بانک معرفی می شود.

۳٫ پروانه بهره برداری

پس از اتمام کار ساخت و ساز و بازدید کارشناسی چنانچه مورد دارای شرایط ماهیدار کردن باشد از جانب کمیسیون صدور پروانه ، پروانه بهره برداری صادر می شود.

برای حفر چاه نیاز به پروانه حفر چاه دارید که جهت اخذ آن می‌بایست به اداره آبیاری شرکت سهامی آب شهرستان محل احداث استخر مراجعه کنید. مقدار زمین از 1000 متر مربع تا 3000 متر مربع برای تولید 20 تنی و 40 تنی کافی می باشد.

منابع:پرورش ماهی، دنیای ابزیان، دنیای اقتصاد، شیلات

انواع ماهی قزل الا

انواع ازاد ماهيان و قزل الا

 

زير خانواده آزاد ماهيان داراي هفت جنس و حدود 30 گونه است:

1.جنس انكورينكوس

ماهي  ژاپني

ماهي نقره اي

ماهي چينوك

سگ ماهي آزاد يا چام

ماهي قرمز

ماهي صورتي

قزل الاي حلق بريده

قزل الاي رنگين كمان

2-    جنس سالمو

ماهي ازاد اقيانوس اطلس

ماهي قزل الاي قهوه اي

ماهي قزل الاي مرمري

ماهي قزل الاي خال قرمز

ماهي قزل الاي درياچه اي

3-    جنس سالمو تيموس

قزل الاي جويباري

قزل الا درياچه اي

قزل الاي قطبي

قزل آلاي دالي واردن

4-    جنس سالولينوس

5-    جنس هوكو

6-    جنس براكي ميستاكس

7-    جنس آكاندولينگوا

 

قزل آلا جویباری ( Brook Trout or Speckled Trout)

 

ناماین ماهی از محل زندگیش گرفته شده و بیشتر در جویبارها و نهر ها و آب های روان یافت میشود. برخی اوقات در دریاچه سدها نیز دیده شده است. تحمل دمای بالاتر از ۱۷ درجه سانتی گراد آب را ندارد و بطور کلی آبهایی با درجه حرارت کمتر از ۱۵ درجه سانتی گراد را ترجیح میدهد ، برای همین اکثرا در رودخانه های کوهستانی و مرتفع که آب سردتری دارند یافت میشود:

قزل آلا قهوه ای (Brown Trout)

 

محل زندگی اولیه این ماهی اروپا بوده و بومی اسکاتلند است و بعدا به سایر نقاط جهان از جمله آمریکا و کانادا برده شده. رنگ آنها سبز مایل به قهوه ای است و رنگ  زیر شکمشان مایل به طلایی است.خال های مشکی و قرمز رنگی روی بدن آنها دیده میشود این ماهی به نسبت عمر بیشتری از سایر گونه های قزل آلا دارد و این موضوع ممکن است به خاطر هوش بیشترش باشد . انها می توانند بیش از ۱۳ سال عمر کنند و طولشان به حدود ۶۰ تا ۱۲۰ سانت و وزنشان تا حد ۱۸کیلوگرم برسد. قزل الای قهوه ای هم در دریاچه سد ها و هم در آب های پر جریان یافت میشود . در زمان تخم ریزی و تولید مثل بسوی آبهای کم عمق با بستر سنگی مهاجرت میکند.

قزل آلا رنگین کمان(Rainbow trout)

 

تقریبا محبوب ترین نوع قزل آلا نزد ماهیگیران ورزشی،قزل آلای رنگین کمان است. ماهی قدرتمند و زیبایی است و حتی تا طول ۱۱۵سانتی متر و وزن ۱۸کیلو گرم نیز رشد میکند،اما عمر آنها بیشتر از ۶ سال نیست.

این ماهی آب شیرین،بومی آمریکای شمالی و بخش های از آسیاست.(  steelhead یا پولاد سر نوعی از رنگین کمان است که در آبهای شور زندگی میکند.) این ماهی چنانچه در دریاچه سدها زندگی کند معمولا سایز کوچکتری دارد اما اگر در رودخانه ها و آبهای پر جریان باشد بیشتر رشد میکند. بدن ماهی رنگین کمان نقره ای  رنگ است. بعضی اوقات ،زمان به قلاب افتادن پرش های جانانه ای به بیرون آب میکند و ماهیگیر را به چالش میکشد.

قزل آلا طلایی(Golden Trout)

 

قزل آلای طلایی یکی از زیر گونه های قزل آلای rainbow است.این ماهی اغلب به عنوان قزل آلای طلایی کالیفرنیایی و قزل آلای بومی نهری که در انشعابات رودخانه  kern   زندگی میکند شناخته میشود. گونه های مختلف قزل آلای طلایی در گذشته تنها در رودخانه kern در کوه های نوادای کالیفرنیا یافت میشد،لیکن هم اکنون در سایر نقاط نیز زندگی میکند.

قزل آلای طلایی عموما در ارتفاعات بالای ۳۰۰۰ متر از سطح دریا یافت میشود.حدود هفت سال عمر میکند و طول آن نیز تا ۶۰ سانتیمتر هم میرسد.

قزل آلا آپاچی(Apache Trout)

 

محل زندگی این ماهی محدود به کوه های شمالی ایالت آریزونای آمریکاست.بدنی طلایی دارند که خال های مشکی روی ان مشاهده میشود.نقاطی مشکی رنگ در دو طرف چشم هایش وجود دارد که بصورت یک نوار مشکی دیده میشود.این ماهی تا ۶۰ سانتی متر طول و ۳ کیلوگرم وزن رشد میکند.

قزل آلا پشت آبی(Blue Back Trout)

 

این قزل آلای زیبا بومی دریاچه sunapea در ایالات متحده آمریکاست و به مناطق دیگر نیز برده شده است .فصل صید این ماهی در تابستان است.

قزل آلا گاوی( Bull Trout)

 

این ماهی جزو قزل آلاهای دریاچه ای است و خال های نارنجی متمایل به قرمزی روی دو طرف بدنش و خال های زردی روی پشتش دارد و محل زندگی آن در شمال آمریکا و کانادا می باشد.این ماهی نسبت به عوامل محیطی بسیار حساس تر از بقیه انواع قزل الاست و به همین علت جمعیت آن کاهش چشمگیری داشته است.

قزل آلا Cutthroat

 

این ماهی یک علامت قرمز رنگ در نزدیکی گلوی خود دارد و خال های مشکی روی بدنش بصورت پراکنده از قسمت فوقانی بدن (از سمت سر) شروع شده و در انتهای دم بصورت متراکم مشاهده میشود.آنها را می توان در نهر ها و دریاچه ها یافت و وزن آن تا حدود سه و نیم کیلوگرم و اندازه اش تا شصت سانتی متر رشد میکنند.عمر نسبتا طولانی داشته و بیش از ۱۲سال می تواند زندگی کند. بدن گونه های مختلف آن رنگ های متفاوتی دارد اما وجه تمایز آن همان علامت قرمز ذکر شده است.

قزل آلا پولاد سر (Steelhead trout)

 

این ماهی از نژاد ماهی رنگین کمان است که در آبهای  شور اقیانوس زندگی میکند. مهمترین تفاوت آن با قزل الا های رنگین کمان آب های شیرین در اندازه اش می باشد ، قزل آلای پولاد سر سایز بزرگتری دارد و طولش تا حدود ۱۲۰۰سانتیمتر رشد میکند.آنها را می توان در آمریکای شمالی و بخش هایی از آسیا یافت.

قزل آلا ببری (Tiger trout)

 

این ماهی به خاطر تشابه طرح بدنش با پوست ببر بدین نام خوانده میشود.قزل آلای ببری از ترکیب نژاد نر قزل آلای قهوه ای و نژاد ماده قزل آلای نهری بوجود می آید. اما متاسفانه ماهی بوجود آمده توانایی تولید مثل مجدد ندارد و تکثیر آن می بایستی بصورت مصنوعی انجام شود.

این ماهی فوق العاده تهاجمی است و در بین ماهیگیران ورزشی طرفداران زیادی دارد. قزل آلای ببری علاقه عجیبی به خوردن سایر ماهی ها دارد و تاثیر منفی روی جمعیت سایر گونه های آبزی منطقه خواهد داشت. آنها در سراسر آمریکا ، در انگلستان ، استرالیا و نیوزیلند یافت می شوند.

 

تفاوت ماهی قزل آلا پرورشی و قزل آلا رودخانه ای

 

یک تکه از ماهی قزل آلا پرورشی را با یک قطعه ماهی قزل آلا رودخانه ای مقایسه کنید، متوجه تفاوت رنگ آن ها خواهید شد. ماهی وحشی شامل یک آنتی اکسیدان و یک ترکیب ضد التهابی می باشد که تحت عنوان آستاگزانتین شناخته می شود که آن را به رنگ قرمز روشن درمی آورد.

 

جالب است بدانید که این ترکیب یکی از دلایلی است که ماهی قزل آلا را به یکی از بهترین غذاها برای مبارزه با چین و چروک تبدیل کرده است. ماهی قزل آلا وحشی با خوردن پلانکتون آستاگزانتین این ویژگی را به دست می آورد. اما ماهی پرورشی این مزیت را ندارد. در عوض، آن ها از پلت استفاده می کنند که حاوی ذرت GMO (ذرت مقاوم در برابر علف کش)  و باقی مانده حیوانات است.

 

اگر شما یک قطعه از ماهی پرورشی را می بینید که از نظر رنگ بهتر از نوع رودخانه ای آن است فریب نخورید. گاهی به ماهی پرورشی رنگ های افزودنی اضافه شده است تا بهتر به نظر برسد.

منابع:شیلاتی ها، پیام سلامت، ماهیگیری و ماهی شناسی

 

 

 

شرایط محیطی رشد ماهی قزل آلا

پرورش آبزيان به عملياتي كه منجر به رشد آبزيان مي گردد اتلاق مي شود. اين فعاليت عبارتست از ايجاد محيط مناسب و شرايط لازم براي توليد مثل آبزيان در محيطي از استخرها و كانالهاي آبرسان خروجي و ورودي – زهكشي و تأسيسات آبزي پرورشي كه براي پرورش ماهي بوجود آمده است.

 

آبزيان به موجودات گياهي و جانوري كه در آب زيست مي نمايند گفته مي شود و در اينجا منظور از آبزيان ماهيان مي باشند كه در آبهاي دريايي ، رودخانه ، آبگيرهاي طبيعي ومصنوعي زندگي مي كنند منابع آبي عمدتاً شامل درياچه ، تالاب ، درياچه پشت سد خاكي ، درياچه پشت سد بتوني ، زهكشي و رودخانه ها مي باشد.

ماهی قزل الا

 

ماهي قزل آلا در آبهاي سرد غني از اكسيژن و جاري زندگي مي كند. در كشور ما دو نوع ماهي قزل آلا وجود دارد:

ماهي قزل آلا رنگين كمان

ماهي قزل آلاي خال قرمز

اكوسيستم مناسب جهت پرورش ماهي

 

اين ماهي در جاهايي كه بستر شني و آب شفاف ، سرد ، سرشار از اكسيژن مي باشد اقدام به تخم ريزي مي نمايد . قزل آلا ي رنگين كمان مي تواند حرارت بالاتر و اكسيژن كمتر را نسبت به ساير آزاد ماهيان تحمل نمايد و در شرايط يكسان ، رشد سريعتري نسبت به قزل آلاي قهوه ا ي دارد. تخمهاي قزل آلا در 82 روز و 5 درجه كامل مي شود اما همين عمل در حرارت 10 درجه 41 روز طول مي كشد با دو برابر شدن دما همين 20 درجه فقط در مدت 5 روز كامل مي شوند. قزل آلا ي رنگين كمان ديرتر از ماهي قزل آلاي خال قرمز تخم ريزي مي نمايد.

 

البته امروزه واريته هايي حاصل گرديده كه تخم ريزي آنها حتي جلوتر شروع مي شود . بهترين درجه حرارت براي رشد و نمو و سلامت طبيعي آن 12 سانتي گراد است (7 تا 9 دكتر عمادي) حال آنكه عالي ترين گرما براي رشد و نمو اقتصادي آن در صورت مناسب بودن كيفيت آب بين 15 تا 20 درجه سانتي گراد ( عمدتا 17 درجه سانتي گراد ) مي باشد.

 

فصل تخم ريزي قزل آلا نسبت به محل و درجه حرارت متفاوت مي باشد ماهي قزل آلاي رودخانه اي و قزل آلاي قهوه اي در پاييز و ماهي قزل آلاي رنگين كمان در بهار تخم ريزي مي نمايند . در برخي از رودخانه ها ي كاليفرنيا كمتر ماهي داز سال مي باشد كه حداقل نوعي ماهي قزل آلا يا ماهي آزاد تخم ريزي نكند.(عمادي)1360

فصل و زمان تخم ريزي را مي توان به طرق مختلف جلو انداخت اين روشها شامل تخم گيري گزينشي – مصرف نور مصنوعي با كنترل زمان تابش –و تزريق هورمون هيپوفيز مي باشد .

 

تخم گيري گزينشي حائز اهميت فراوان بوده و از اين طريق توانسته اند قزل آلاي رنگين كمان بهاره نژاد هات كريك Hotcreek را توليد كنند . احتمالاً هيچ عاملي در تنظيم نمو جنين و رشد آن به اندازه درجه حرارت مهم نمي باشد . تجربه نشان داده است ماهي قزل آلا ي رنگين كمان در درجه حرارت ثابت 5/15 درجه سانتي گراد هر ماه 5/2 سانتيمتر رشد مي كند و در حرارت 2/7 درجه سانتي گراد كمتر از 625/. سانتي متر در ماه رشد مي كند .

شرایط محیطی

 

الف) دما

دماي مناسب جهت پرورش قزل آلا 18-12 درجه سانتيگراد مي باشد. البته مناسب ترين دما براي پرورش اين ماهي 15 درجه سانتيگراد است. دماي بالاتر و پايين تر از اين محدوده باعث كاهش رشد مي شود و دماي بالاتر از 24 درجه موجب تلفات ميگردد.

ب) PH يا اسيديته آب

PH مناسب جهت پرورش قزل آلا 8/4-6/8 مي باشد. PH

خارج از اين محدوده باعث تلفات مي شود.

ج) اكسيژن محلول

ميزان اكسيزن محلول در آب به فاكتورهاي متعددي از جمله ارتفاع، دما، شوري و… بستگي دارد ولي در هر حال اكسيژن خروجي نبايد كمتر از 5 ميليگرم در ليتر باشد. جهت افـــــزايش  اكسيژن محلول راههاي متعدد وجود دارد از جمله استفاده از  هواده ها كه امروزه انواع مختلف داشته و عملكردهاي متعدد دارند.

د) شوري

به طور كلي افزايش شوري آب موجب كاهش درجه اشباع اكسيژن مي شود.آبهاي شيرين داراي شوري  ppt1-0/1 مي باشند و ماهي قزل آلا تا شوري ppt 30 را تحمل مي كند. شوري به ميزان ppt 10 براي پرورش قزل آلا مناسب مي باشد.

ه) شفافيت

قزل آلا ماهي است شكارچي و گوشتخوار به همين دليل شفافيت آب تاثير بسزايي در رشد آن دارد به عبارت ديگر ماهي بايد غذاي خود را ببيند تا آنرا بخورد. به طور كلي در پرورش قزل آلا شفافيت بايد تا كف استخر تامين شده باشد و ميزان مواد معلق آن بايد كمتر از 30 ميليگرم در ليتر باشد.

منابع آب جهت پرورش قزل آلا

 

ماهي قزل آلا به طرق مختلف و در منابع آبي مختلف پرورش داده مي شود. چشمه ها، رودخانه ها، قنوات و چاههاي كشاورزي از مهمترين منابع پرورش قزل آلا در كشور مي باشد.

بهداشت

 

رعايت نكات بهداشتي در امر پرورش ماهي تضمين كننده بقا و سود آوري يك مركز پرورشي خواهد بود و با بكارگيري و توجه بــه يكسري مسائل كوچك مي توانــد از بروز مشكلات بزرگ جلوگيري نمود.

مشاهده شناي غير طبيعي مي تواند علامت شروع يك بيماري  باشد كه بايد سريعا به اطلاع كارشناس شيلات برسد.

 

هرگونه تلفات در استخر بايد سريعا از استخر خارج و به طور بهداشتي  دفن گردد. البته تلفات موردي، طبيعي است درصورت استمرار تلفات يا تلفات با حجم بالاحتما بايد مراتب را به اطلاع كارشناسان شيلات رساند. استفاده از مكملهاي ويتاميني باعث مقاومت ماهي در برابر بيماريها شده و به طور قابل ملاحظه اي از بروز بيماري و تلفات ناشي از آن جلوگيري مي نمايد.

منابع:پرورش ماهی، شرکت پارس رابین، آموزش پارس

ماهی پرورشی: قزل آلا

ماهی قزل آلا هم همچون سایر گونه های موجودات زنده دارای گونه های مختلفی میباشد که به معرفی انواع آن میپردازیم.

انواع و اقسام گونه های قزل آلادر سرتاسر جهان زیست میکنند که هریک بسته به شرایط جغرافیایی و اقلیمی موجود،سازگاری های منحصر به فردی با محیط خویش یافته اند که این شرایط زیستی موجب بروز ویژگی های خاصی در هر یک از نژادهای آنها شده است.

قزل آلای رنگین کمان

 

قزل آلای رنگین کمان از خانواده آزاد ماهیان(Salmonide) با نام علمی Onchorhynchus mykiss است و با نام انگلیسی Rainbow trout معروف است. در میان آزاد ماهیان این گونه تنها گونه ای است که برای پرورش بسیار مناسب تشخیص داده شده است،چرا که در برابر تغییرات محیطی نظیر تغییر مقدار O2 و CO2 محلول در آب،آلودگیهای کم و درجه حرارت مقاوم و از سرعت رشد مناسبی برخوردار است. به علاوه این که به راحتی از غذاهای دستی مصنوعی استفاده می کنند.

 

این گونه را می توان به راحتی در کانالها،حوضچه های گرد،مستطیل و سیلوبی از جنس بتن یا فایبر گلاس پرورش از لحاظ ظاهری قزل آلای رنگین کمان بدن کشیده ای دارد،باله هایش توسعه یافته و تعداد آن هشت تاست. این باله ها شامل دو باله سینه ای،دو باله شکمی،یک باله مخرجی،یک باله دمی و دو باله پشتی است که یکی از آنها بالای بدن ماهی و در وسط قرار دارد و دارای اشعه است. باله پشتی دیگر کوچک و بدون اشعه و بر روی ابتدای ساقه دمی قرار دارد.

 

رنگ بدن این آبزی سبز زیتونی،در پشت تا خاکستری روشن و سفید در شکم با خالهای سیاهرنگ می باشد.(شکل شماره1) قزل آلای رنگین کمان دهان بزرگی دارد که هنگام

 

صید طعمه به علت آزاد بودن استخوانهای فکی،به مقدار زیادی باز می شود و طعمه های بزرگ را شکار می کند. دهان این ماهی بر روی فکها،سقف و زبان دندانهای تیز و به عقب برگشته ای داردکه تنها برای گرفتن و هدایت طعمه به دستگاه گوارش کاربرد دارند.

 

ماهی قزل الا خال قرمز

 

این ماهی وابسته به آبهای کوهستانی می باشد و از لحاظ شکل و رنگ بسیار متنوع است و وجه تمایز آن با نوع رنگین کمان خالهای قرمز نارنجی می باشد . اندازه ماهی وابستگی به محیط و میزان غذای طبیعی دارد و به ندرت از ۴۵ سانتی متر تجاوز می کند . تخم ریزی در پاییز و اول زمستان روی بستر شنی با جریان کند آب انجام می گیرد . این ماهی گوشتخوار است و غذای اصلی آن انواع سخت پوستان ـ لارو حشرات و ماهیان ریز می باشد ، و در نزدیکی بستر رودخانه زندگی می کند و در مقایسه با نوع رنگین کمان که وابستگی بیشتر به سطح آب دارد متمایز است.

مقايسه دو نوع قزل آلا

 

بنا به دلايل زير ماهي رنگين كمان به مراتب براي پرورش مناسب تر است :

1ـ اين ماهي به مراتب آسانتر از قزل آلا خال قرمز نسبت به محيط سازگاري حاصل مي نمايد ، تمايل بيشتري به اهلي شدن دارد و از غذاي دستي آسانتر استفاده مي كند ،. نسبت به درجات آب و كمبود اكسيژن مقاوم است .

2ـ اين ماهي نسبت به بيماريها به مراتب مقاومتر است .

3ـ نمو تخم در زمان كوتاهتري انجام مي شود و رشد آن سريعتر است ، كمتر گوشتخوار است و ماهيان كمتري را شكار مي كند . داراي رشد سريع است .از انواع كرمها و نرم تنان تغذيه مي كند و تحت مديريت خوب و در صورت برخورداري از تغذيه مناسب در درجه حرارت مطلوب رشد 7ـ9 روز طول ميكشد كه بچه ماهي با وزن 2 گرم به وزن 250 گرم برسد.

تغدیه ماهی

 

غذادهي ماهيان يكي از مهمترين مواردي است كه در مزرعه پرورش ماهي بايد به آن توجه نمود،زيرا در مزارع پرورش تنها چيزي كه بيشترين هزينه ها را در بر دارد هزينه تهيه غذا مي باشد به طوري كه بيش از 50درصد از هزينه هاي يك دوره پرورش را شامل مي شود.

تعداد دفعات غذا دهي

 

تعداد دفعات غذادهي روزانه براي قزل آلا در جاي خود در كنار نوع،كيفيت و مقدار غذا اهميت بسيار زيادي دارد.يكي از مهمترين عواملي كه تعداد اين دفعات را در هر روز مشخص مي كند اندازه، وزن و همچنين درجه حرارت آب مي باشد. بطوري كه در5-4 هفته اول پرورش تعداد دفعات غذادهي بسيار زياد استوسپس با رشد ماهي تا 2بار نيز كاهش مي يابد.

لازم به توضيح است كه در اوايل دوره پرورش تعداد اين دفعات در ميزان بقا و بازماندگي ماهي و هم در رشد آن مؤثر است. ولي در آخر دوره پرورش فقط روي رشد آنها تاثير مي گذارد. بهتر آن است كه نخستين وعده غذا در زمان روشن شدن هوا و آخرين وعده در زمان تاريك شدن هوا داده شود.

 

استخرهاي پرورش ماهي

 

مساحت مزارع خاكي پرورش ماهي قزل آلا معمولا 5/0 تا 2 هكتار است و تعداد مزارعي كه بزرگتر از اين مساحت باشد خيلي اندك است . تعداد و تناسب استخرها و تاسيسات بستگي به هدف مزرعه دارد و اگر مزرعه قصد فعاليت در تمامي مراحل توليد دارد بايد داراي استخرهاي مولدين ، ساختمان انكوباسيون ، ساختمان تخم كشي ، استخرهاي نوزادگاه و استخرهاي پرواري باشد . ولي اگر توليد كننده قصد دارد فقط ماهي گوشتي توليد كندمي تواند داراي استخرهاي پرورش ماهيان در سنين مختلف باشد .

شكل استخر ها مي تواند طويل و باريك يا گرد با جريان دوراني و …. باشد كه هر يك داراي مزايا و معايب خاص خود است .بيشتر استخرها از بتون ساخته شده يا از حوضجه هاي پيش ساخته فايبر گلاس استفاده مي شود .

رايج ترين نوع استخر پرورش در ايران كانال هاي بتوني به طول 25ـ30 و عرض 5/2ـ3متر است . ولي در كشورهاي اروپايي معمولا استخرها با همين ابعاد و حتي بزرگتر ولي خاكي ساخته مي شود و نسبت طول به عرض 9ـ10 به 1 است .

منابع: شیلات و ابزی پروری ، ویستا، پارسینه، پرورش ماهی